Czy naprawdę łatwiej zrozumieć osobę z autyzmem, mówiąc do niej językiem przeznaczonym dla dzieci?

Dzieci z autyzmem rosną i rozwijają się tak samo jak ich rówieśnicy — dzień po dniu. Mimo to wiele osób nadal traktuje nas, osoby w spektrum, jak niemowlęta. Często dlatego, że „wydajemy się młodsi”, że nasze zachowania odbiegają od społecznych oczekiwań. Ale nic nie irytuje mnie bardziej niż sytuacja, w której ktoś zwraca się do mnie jak do przedszkolaka.Nie wiem, czy ludzie naprawdę myślą, że lepiej nas zrozumiemy, jeśli będą do nas „gaworzyć” albo używać infantylnego tonu. A może zakładają, że tak właśnie wolimy? Nie chodzi przecież o to, by rozmawiać z osobą z autyzmem „trudnym językiem”, ale o to, by dostosowywać komunikację do wieku, a nie do własnych stereotypów.

Za każdym razem, kiedy ktoś traktuje mnie z wyższością, czuję, jakby odbierano mi przyszłość, a przede wszystkim — godność. Prawdziwa empatia polega na szacunku, nie na protekcjonalności.

Ten fragment z książki Naokiego Higashidy „Dlaczego podskakuję?”, czytany przez Annę Kostiukow, dobrze oddaje doświadczenia wielu osób ze spektrum. Trzynastoletni Naoki opisuje autyzm od wewnątrz — w sposób zaskakująco precyzyjny, momentami poetycki, a przede wszystkim: autentyczny.

Im jestem starsza, tym częściej zauważam, jak dużą rolę w naszym życiu odgrywa ocena innych. Staliśmy się ekspertami od krytykowania — zwłaszcza zza ekranu komputera. Od lat uczę o autyzmie, prowadzę zajęcia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu, gdzie współtworzymy studia podyplomowe dotyczące spektrum zaburzeń rozwojowych. Co roku obserwuję zdziwienie studentów, gdy odkrywają, jak ogromna jest różnorodność autyzmu.

I mogę z pełnym przekonaniem powiedzieć: spotkałam osoby w spektrum, które miały znacznie wyższy iloraz inteligencji ode mnie — osoby, które jednocześnie potrzebowały wsparcia przy ubieraniu się, nie mówiły lub miały niekontrolowany ślinotok.

Czy jesteś w stanie to przyjąć?

Czy twój mózg potrafi przetworzyć fakt, że ktoś, kto nie patrzy ci w oczy i nie wypowiada słów, może być bardziej inteligentny od ciebie?

Trudno to zaakceptować, jeśli patrzymy przez pryzmat ocen, stereotypów i własnego ego.
Dlatego proszę: zawsze zakładaj, że osoba, z którą rozmawiasz, jest kompetentnym rozmówcą — niezależnie od sposobu komunikacji.

Nie mów do dorosłego jak do dziecka tylko dlatego, że inaczej się zachowuje.
Mów do niego nawet wtedy, gdy on nie mówi.
Mów także wtedy, gdy jego mowa ciała sugeruje, że być może cię nie rozumie.

Bo szacunek zaczyna się od uznania człowieczeństwa — bez względu na to, jak ono wygląda na zewnątrz.

Na koniec coś oczywistego, a jednocześnie zawsze najtrudniejszego:
Mów do osoby z autyzmem tak samo, jak mówisz do każdego innego człowieka.

Więcej wspaniałych wykładów i artkułów znajdziesz na profilu dr Anna Kostiukow, który serdecznie polecamy: https://www.facebook.com/profile.php?id=100007086193470

BIBLIOGRAFIA:

• American Psychological Association. (2020). Autism Spectrum Disorder. WHO. (2021). Autism spectrum disorders.
• Jasmin, E. et al. (2009). Sensorimotor and daily living skills of preschool children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders.
• Schreibman, L. (2005). The Science and Fiction of Autism. Harvard University Press.
• Mottron, L. (2011). Changing perceptions: The potential of autistic intelligence. Nature.
• Kapp, S. et al. (2013). Deficit, difference, or both? Autism and neurodiversity. Developmental Psychology.